Page 83 - Tarih ve Düşünce_64

Okyanusu kıyılannda bir ada - Karadeniz kıyısında, Kastamonu'ya bağlı turis­Sebil Tarih
MART 2006

TARIHbULMACASI

AKIL-SIR ERMEZİ beyliğinin ve kurucusunun adı - 1873-1902 yıllan arasında yaşamış, Andelib sonra, maceralı bir seyahatle Yeni Delhi'ye gitmiş, "Muhit" ve "Miratü'l-
1- Kanuni döneminde Hint Kaptanlığı görevine tayin edildikten
1-1302-1410 yıllan arasında Manisa ve çevresinde hüküm süren Türkmen
(bülbül) mahlâsını kullanan, "Sabah-ı Hayatım", "Gül Demetleri", "Bir Demet
Memâlik" adlı eserleriyle şöhret kazanmış, denizciliğinin yanı sıra
Çiçek", "Araplann Hikâyat-ı Şairânesi" gibi eserleri bulunan yazar ve şairimiz.
coğrafya ve matematik bilgini de olan Türk amirali. 2- İhsân, hediye,
I KİTAPLIK I KIRKAMBAR | kıyılanna kadar uzatmış Büyük Selçuklu Sultanı (1072-1092) - Eskiden tarih bağış (Sen sanma kim Nesimi'ye yârin ........sı yok-Nesimi) -
2- Volga nehrine eskiden Türkler'in verdikleri ad - Alparslan'ın ölümünden
sonra tahta geçmiş, devletin sınırlannı Hindistan'dan Arabistan'ın güney
Napoleon'un Mısır'dan aynlmasından sonra başkomutanlığa tayin
edilmiş, Kahire'de çıkan isyanı kanlı şekilde bastırmış, ancak bir Türk
atılırken başa konulan ve "şu zamanda" anlamını veren Farsça edat. 3-
fedai tarafından öldürülmüş (Nisan 1800) Fransız general. 3- Padişahın
Erzurum'da İlhanlı Sultanı Olcaytu ile Bulgan Hatun adına yaptırılmış, inşa
maiyetinde bulunan görevlilerin ortak adı - Su (eski dil) - Çin'de doğan,
edenin adıyla anılan medrese- İslâm hukukunda "emvâl-i bâtıne" ve "emvâl-i
Türkistan'ı sulayarak Balkaş gölüne dökülen büyük nehir. 4- Marmara
zâhire" diye ikiye ayrılan, Müslümanların zekât ve vergiye konu olan mal ve
bölgemizde bir göl - Senegal'in başkenti. 5- Kur'ân-ı Kerim'in, boşanma
MEVKUTELER TARİHİ paraları. 4- "Bayındır, mâmur" anlamına gelen ve bazı kelimelere eklenerek yer Hristiyan azizi - "At ...i ...ine kanştı" (Türk atasözü). 7- Klasik Türk
konusunda hükümler ihtiva ettiği için (1. ve 7. âyetlerde) o adla anılan
isimleri yapan Farsça sıfat - Eskiden toprak mahsullerinden bedel veya mal
65'inci sûresi - "Getiren, götüren" anlamında birleşik kelimeler oluşturan
olarak alman onda bir oranda vergi - Venedik dükleri tarafından bastınlan ve
Farsça sıfat. 6- Diyarbakır şehrinin eski İslâm kaynaklannda adı - M.S.
birçok devlet tarafından örnek alınan altın para (Fatih döneminde de ilki 3.45
1. yüzyılda yaşamış, Kilise'nin kabul ettiği üçüncü Incil'i derlemiş
gr. olarak kestirilmiştir). 5- 1930'da, Kuzeybatı Hindistan'da yaşayan
Müslümanların bağımsız bir devlet
musikisinde nefesli
kurmalan gerektiğini söyleyen ve bu
LİTERATÜR I KİTAP-KRİTİK I İKTİBAS I TARİHVESAİK I Fransızca gazeteyi çıkarmış (1821), yaşamış, önce
bir çalgı - 973-1052
fikriyle Pakistan'ın doğuşuna zemin
yılları arasında
hazırlayan Pakistan'ın ünlü şairi ve
felsefecisi - Frasız İhtilâli'nden sonra
Harezm sultanının,
ülkesini terk ederek İzmir'e yerleşmiş,
daha sonra Gazneli
burada "Spectateur Oriental" adlı ilk
Mahmud'un yanın­
II. Mahmud'a danışman olmuş ve
da bulunmuş,
İstanbul'da da "Moniteur Otoman"
çeşitli ilim dallann-
adlı bir gazete çıkarmış (1831),
da 100'den fazla
Matbuat Umum Müdürlüğü ve
eser vermiş ve
Bükreş Elçiliği de yapmış Fransız
doğumunun 1000.
gazeteci - Ünlü halk hikâyesinden
Ferhat'ın sevgilisi. 6- Oğul, sülâle,
1 9 7 3 ' t e
hanedan (eski dil) - Osmanlı
UNESCO'nun orga­
ordusundaki redif teşklâtmın ikinci yıldönümü olan
nizasyonuyla bütün
bölümünü oluşturan ihtiyat
dünyada anılmış
kuvvetler - Hacılann Safâ ile Merve
Türk bilgini. 8-
arasında sa'y ettikleri caddenin adı.
Inciler (Ağzum sadef gibi pür iderdi .... ile-Vasfi) - II. Mahmud döne­
7- Parlama, panldama (eski dil) - Padişahın yakınında bulunan görevliler,
minde kurulmasına başlanmış, Abdülaziz döneminde geliştirilerek
mâbeynciler - Osmanlılar'ın himayesindeki devletlerden alman vergi. 8- Kullar,
Mâmuretü'l-Aziz adı verilmiş, 1934'de Bakanlar Kurulu kararıyla adı
ibâdet edenler - Sultan Abdülmecid'e karşı hazırlanan darbe teşebbüsünün tar­
değiştirilmiş Doğu Anadolu ilimiz. 9- Fiyat, değer, paha (eski dil) -
ihlerimizdeki adı (.......Vak'ası) - (Sen zanneder misin benim ... elemlerim/
Osmanhlar'da güvenlik, idare, vergi toplama görevlilerine verilen ortak
Heyhât ben nevâib-i eyyâmı inlerim-Namık Kemal). 9- Fransa'nın Atlas
ad - Oylar, fikirler (Gâmın vücudunu hiç kimse eylemez isbat/Karin
sübut-i ferâh ittifâk-ı ...ya-Şerif Paşa). 10- Timuroğullan İmparator-
tik bir ilçe - Peru dağlannda yaşayan Kızılderililer'in kurduğu, XVI. Yüzyılın
ortalanna doğru İspayollar tarafindan yıkılan medeniyet - Hile, aldatma (Seni luğu'nun kurucusu Timur Gürgân'ın lâkabı - Alimler, bilginler. 11-
baştan çıkanr.. ..eyler/ Ser-i zülfü gibi pâmâl eyler-Atâı). 10- Taht, gelinin otur­ Yazıyla bildirme - Farsça bu - "...desinler şahın dağda bağı var, üzümü
ması için hazırlanmış süslü sedir - Olduğundan büyük gösterme, şişirme, yok, yaprağı var" (Türk atasözü). 12- Üzülme, kederlenme (eski dil) -
mübalâğa etme - "..... ile menzil alınmaz" (Türk atasözü). 11- Asıl adı Mevlânâ'nın öldüğü gece (...-i arus) - Eski Mısır'da hayati enerjileri
Muslihiddin Muhammed bin Salâh olan, önce Hindistan'da Hümâyun Şah'm verdiğine inanılan güç. 13- Hadisler - İslâm devletlerinde vezirlere,
hizmetine girmiş, sonra Anadolu'ya gelmiş, bir genel tarih yanında pek çok âmirlere verilen unvan. 14- Türbe, kubbeli mezar - Otlaklar (eski dil).
felsefe, astronomi, tefsir ve hadis eserlerine şerh ve haşiyeler yazmış İran asıllı 15- Mekke'ye yalnız hacc için giden, orada oturmayan, yabancı - Kuzey
tarihçi ve din bilgini (öl. 1572) - Türk musikisinde bir bileşik makam - Doğu Amerika'nın doğusunda, uzunluğu 2.600 km, genişliği 200-400 km
komşumuz. 12- Ateş, Cehennem (eski dil) - Enderun'da yetişmiş, arasındaki dağ zinciri. 16- 1912'de yaptığı ilk seferinde New
Rumelihisan'nın inşamda görev almış (burçlardan biri onun adını taşır), Foundlan'in güneyinde buzdağına çarparak batan ünlü Amerikan
Trabzon'un fethinden sonra buraya ve daha sonra Gelibolu'ya sancakbeyi transatlantiği - Baykal dağlanndan çıkarak 4.500 km yol aldıktan sonra
olarak atanmış, kaptan-ı deıyalık yapmış Rum kökenli vezir. Kuzey Buz Denizi'ne dökülen nehir, [t]
82 TARİH VE DÜŞÜNCE