Page 30 - Tarih ve Düşünce_64

çok önemsenmektedir. Ouilliam bu Sebil Tarih
MART 2006

bulunduğu, Lagos şehrinde bir ünvanının da verildiği bir berat Dışişleri Komisyonu üyesi Sikiru
câminin yapımına öncülük eden vermişti. Bu tarihten sonra La- Ayodedji Shitta Bey'e tevdi edilmiş,
Muhammed Shitta'ya ihsan buyu­ gos'lu Müslümanlar Shitta Bey'i dedesine gönderilen mecidiye
rulan dördüncü rütbeden mecidî kendilerinin önderi (Şeriki Muslü- nişanı ona takılmıştı. Nijerya'nın
nişânının takdimiyle de Ouilli- mi) olarak görmeye başlamışlardı. ve özellikle Lagos şehrinin ileri
am'ın vazîfelendirildiği bildiriliyor­ Muhammed Shitta'nın vefatından gelenlerinin katıldığı tören, tele­
du.4 İrade-i taltiflerde de bu nişa­ sonra da her yıl; onun Osmanlı vizyon ve gazetelerce de ayrıntılı
nın gönderildiği bildirilmektedir.5 nişanı aldığı günün yıldönümünde bir şekilde duyurulmuştu. Döne­
Abdullah Ouilliam, hem bu merasim yapılmakta “Şeriki Mus- min Diyanet İşleri Başkanı Meh­
nişânı vermek, hem de câminin lumi” ünvanı Shitta âilesinin en met Nuri Yılmaz, Shitta Bey'e bir
açılışına katılarak bölgede "İslâmî büyüğüne verilmektedir. Lagos'un kutlama mesajı göndermiş ve Bre­
tebliğ" faâliyetinde bulunmak en büyük ve en köklü âilelerinden zilyalı mimarlar tarafından inşa
amacıyla Haziran 1894'te Lagos'a biri olan Shitta'lar, Nijerya'nın olunan caminin restorasyonuna,
gitmiştir. O dönemde İngiliz siyasal ve toplumsal hayatında cami duvarlarının Türk çinileri ile
sömürgesi olan Guyana'nın önem­ önemli roller üstlenmişlerdir. Shit- kaplanması suretiyle Türkiye'nin
li bir şehri olan Lagos ve ta-Bey Camii, Lagos'ta ilk cami katkıda bulunacağı taahhüdünde
çevresinde üç hafta konferanslar olma özelliği yanında Batı Afrika­ bulunmuştur. Shitta-Bey Camii,
vererek, İslâmî neşre çalışan 'da Türklerin katkısıyla yaptırılan günümüzde Türkiye-Nijerya ilişki­
Abdullah Ouilliam, bu süre içeri­ ilk cami olarak da dikkatleri çek­ leri ve dosluğu açısından büyük
sinde Muhammed Shitta Efendi- mektedir. bir öneme sahiptir. Bu durum
’nin evinde kalmış; onun öncü­ 14 Ocak 1996'da yapılan Nijerya yetkilileri tarafından da
lüğünde, Lagoslu Müslümanlarca törende Sultan II. Abdülhamid'in her fırsatta hatırlatılmaktadır7.
yapılan câminin açılışına katılmış verdiği sancak, kılıç ve berat
ve bu açılışta bir konuşma yapmış; âilenin en büyüğü olarak kabul Liverpool İslâm Cemiyeti ve Ab­
Muhammed Shitta Efendi'ye Sul­ edilen; Londra Hukuk Fakültesi dullah Gulliam hakkındaki bir çalış­
tan II. Abdülhamid'in tevcih buyur­ mezunu, avukat, eski Senatör ve mamız yakında neşredilecektir. E
duğu nişânı da bizzât takmıştır.
Bu yıllarda Lagos ve çevresinde
yaklaşık 10 bin Müslüman yaşı­
yordu. Özellikle Mandinya Kabile­
sinin İslâmla şereflenmesi, bölge
Müslümanlarına şevk verirken,
İslâmın bölgede önemli bir güç
hâline gelmesine de sebep olmuş­
tur.6
Muhammed Shitta'ya verilen
bu nişan günümüzde de âile ve
Lagos Müslümanları tarafından

nişanla birlikte Muhammed Shit­
ta'ya sivil bir rütbe olarak "Bey" Liverpol İslam Cemiyetinde A. Ouilliam'ın çalışma odası...

---------------------------------------------------------------DİPNOTLAR----------------------------------------------------------------
[1 ] Y.PRK.B2K., 35/77 [6] "Guyana Limanı'nda Zuhûr-u İslâm", İkdam Gazetesi,
[2] Y.PRK. AZJ. ,56/7 No. 268 (26 Nisan 1895).
[3] Y.PRK. AZJ., 56/7 [7] Numan Hazar "Türklerin Afrika Yle YU7kilerinin Kısa
Tarihçesi" Türkler (Ed. Haşan Celal Güzel vd.),Ankara,
[4] Y.PRK.B7K., 35/77
2002, Cilt:13, Yeni Türkiye Yayınlan S.126
[S] Yrâde Taltîfât, 19 N 1311 No. 32.

TARİH VE DÜŞÜNCE 29