Page 45 - Tarih ve Düşünce_64

Thoreau, devlete karşı fert ve insa­Sebil Tarih
MART 2006

sisteminin gerçekleşmesinde dev­ kontrollü gerilim stratejisi kavramı
rimsel etkisi olan bir eserdi. var. Bu kavramı biraz açabilir
miyiz?
Sivil itaatsizlikle -"Kitlesel iç düşman" Hitler'in
başlayan süreç literatüre kattığı bir deyimdir. Bu
faşizmde yöntem olarak kullanılır.
Thoreau'da zengin olma hırsı Bu anlayışa göre toplumun bir ke­
yoktu. Çok çalışmayı sevmiyordu simi şüpheli ve sakıncalı olarak
ve sade bir hayat yaşamak istiyor­ etiketlenir. Onlar potansiyel tehlike
du. Bunun için bir kulübede, fasu­ olarak algılanır. Kapital, kızıl ser­
lye ve patates yetiştirerek tek başı­ maye, yeşil sermaye gibi tanımlar­
na yaşamayı tercih ediyordu. la kodlanır. Kolluk kuvvetleri,
Amerikan Edebiyatının önemli toplumun yasalara saygılı ama
eserlerinden birisi olan Walden 'i, muhalif düşünen kişilerini fişler.
işte bu şartlarda yazdı. Tabiat Daha sonra bu kişilere karşı plan
gözlemleri ile birlikte sosyal tenkit­ yapılır. Provokasyonda dahil ol­
leri içeren ve sade hayat idealini mak üzere çeşitli psikolojik savaş
anlatan bu eser, kendisinin kıra yöntemleri uygulanarak suç
çekilişinin bir hikayesidir. işletilmeye çalışılır. Doğal bir hak
Böyle idealleri olan bir insan, olan eğitim hakkı, ticaret hakkı,
bir gün seçmen vergisini vermediği anadilini konuşma hakkı gibi
gerekçesiyle hapse atıldı. Vergi ver­ evrensel kabul gören haklar elin­
memesinin sebebi, devletin köleliği den alınır. Bu kişiler hakları elin­
desteklemesini protesto etmekti. den alındığı için tepki verdik­
Hapse atılmak onu daha da lerinde, "işte kamu düzenini bozuy­
kamçıladı ve radikal bir belge olan orlar" gerekçesi propaganda ile
"Sivilİtaatsizlik" kitabını yazdı. Bu işlenir. Tıpkı bir babanın çocuğu­
zaman zarfında çıkan "kaçak köle­ nun elinden yiyeceği alıp, sonra
"Sivil İtaatsizlik" tezi ile yeni bir
ler kanunu" onun bu eseri sa­ çocuğunun tepkisini isyan olarak
boyut kazanmıştır. Araştırıldığında
yesinde uygulanamadı. Seçmen algılaması gibi algılanır.
bu tezin ahlaki etkilerini en iyi
vergisi vermemesini; "Böyle adalet­ Kontrollü gerilim, güçlü tarafın
Hindistan’da görürüz.
sizlik yapan, aptalca davranan bir egemenliği elinde tutmak için
Gandi, 1907 yılında Güney
hükümeti mali bakımdan destekle­ geliştirdiği bir yöntemdir. Kısa vad­
Afrika’da Hindu bir avukat olarak
meye mecbur değilim" gerekçesiyle ede sonuç verse de, uzun vadede
halkının savunması için pasif
ifade ediyordu. mağdur taraf doğru duruş gös­
direnmenin ne gibi faydalarının
Siyasi hiçbir emel taşımayan terirse güçlenir.
olacağını düşünürken Thoreau'­
ama sosyal meselelere kafa yoran Kontrollü gerilim stratejisinin
nun bahsini ettiğimiz kitabı eline
etkisini bozacak karşı psikolojik
geçiyor. Thoreau hakkındaki ilk
nın toplumdaki yeri ile ilgili felsefi savaş yöntemi, "kendi savaşını
biyografi yazarlarından Henry
doktrinini geliştirmiş oldu. Kısaca­ kendi belirlemektir." Karşı taraf
Salt'a bu kitabı zevk ve istifade ile
sı şiddete baş vurmadan sivil itaat­ kendi kurallarında savaş ister.
okuduğunu ifade ediyor.
sizlik örneğinde olduğu gibi yön­ Fikrine güvenmeyen ve elinde
Gandi, Thoreau için "Kendişah­
temler önemlidir. silahı olan tarafa karşı yapılacak
sında verdiği örnekle köleliğin
18. yüzyılın ferdiyetçi felsefesi, en doğru psikolojik savaş, fikrine
kaldırılmasına yol açtı" demekte­
Jean Jacgues Rouseau'va dünyaya güvenen insanların kendi fikirleri­
dir.
bıraktığı liberalizm ve hürriyet ni ısrarla ve sabırla, demokratik
hayalleri Thoreau'nun ifade ettiği -Sizin kitabınızda bahsettiğiniz yöntemlerle anlatmalarıdır. rfj

44 TARİH VE DÜŞÜNCE