Page 16 - Tarih ve Düşünce_64

Mösyö Bornier'in telifkârânesi olup kariben Paris Sebil Tarih
MART 2006

FRANSIZ ELÇİNİN HEYECANI
Fransa sefiri E. Montebella, girişimlerinin başarılı olduğunu ve piyesin yasaklandığını adeta bir müjde olarak
II.Abdülhamid'e bildirmektedir. 22 Mart 1890'da Osmanlı Hariciye Nezareti'nce, II.Abdülhamid'e ulaştırılmak üzere
verilen bu bilgi notunda şöyle denilmektedir:
Bâb-ı Ali Nezaret-i Hariciye Tercüme Odası sabahki ictimaında mezkur facianın Fransa'nın bi'l-cümle
tiyatrolarında oynatılmasını men'e karar verdiği iş'ar
11 Mart 1506
olunuyor. Tavassut-ı acizânem neticesinin bilâ-tehir arz-ı
Aded utbe-i ulya kılınması senaverilerince bilhassa matlup ve
Hariciye Nezareti'ne 22 Mart (18) 90 tarihiyle Fransa mültezimdir. Bu haberi huzur-ı şevket-nur-ı hazret-i
Sefiri tarafından vârid olan hususi tezkerenin tercüme­ padişâhiye arz için zât-ı âli-yi âsâfânelerinden başka
sidir. münasip bir vâsıta bulamam. Zât-ı şevket-sımat-ı cenâb-
Mösyö Bornier'in telifkârânesi olan "Muhammed" ımülukânenin hükümet-i metbuam tarafından ittihaz olu­
ünvanlı facianın kariben Paris tiyatrosunda oynatılması nan işbu kararda, arzu-yı hümayun-ı mülukâne lehine
mukarrer olduğuna mebni bu babda taraf-ı eşref-i muhassenatta gösterdiğimiz meserrata ve hükümet-i
hazret-i padişahiden nezd-i senâveranemde bi'd-defaat seniyye ile münasebet-i dostanede bulunmak hususun­
icra-yı teşebbüsat buyurulmuş olduğundan hükümet-i daki arzu-yı samimize bir delil-i cedid nazarıyla baka­
metbuama vesaya-yı ekide icra eylemiştim. Cevaben cakları cür'et ve itikadındayım. Beyan-ı hal tecdid-i tem­
şimdi aldığım telgrafnâmede Meclis-i Vükelâ'nın bu inat-/ ihtiramkâriye vesile ittihaz kılındı. Y. PRK. HR, 12/77

(Sadeleştirilmiş metin)

"Mösyö Bornier'in yazdığı 'Muhammed' adlı facianın daha önce Paris Tiyatrosu'nda oynatılması karar­
laştırıldığı için bunun önlenmesi hususunda hazret-i padişahiden (2. Abdülhamid'den) defaatle bunu engelleme
teşebbüsünde bulunmam için uyarı aldığımı hükümetime (Fransa'ya) bildirmiştim. Cevaben şimdi aldığım tel­
grafta, Meclis-i Vükelâ'nın (hükümetin) bu sabahki toplantısında, bu facianın Fransa'nın bilcümle tiyatrolarında
oynatılmasının yasaklanmasına karar verilmiştir.
Girişimlerimin olumlu neticesinin, vakit kaybedilmeden hazret-i hünkâra arzı için sizden (Osmanlı Hariciye
Nazın'ndan) daha uygun bir aracı olamayacağından eminim. Hazret-i hünkârın, hükümetim (Fransa) tarafından
alınan bu kararı, hem kendilerine, hem de Osmanlı hükümetine karşı hükümetimin dostluğuna bir delil olarak
değerlendireceğine inanıyorum. Bu karar yeniden başlayacak dostluğumuzun teminatı olur ümidindeyim."!

FACİA-İ MAHUDE HAKKINDA

Daire-i Hariciye
11 Mart 1306

Hususi

tiytrosunda oynatılması mukarrer olan facia-i mahude
hakkında kendisine tebliğ olunan emr ü ferman-ı hü-
mayun-ı hazret-i şehriyari iktizâ-yı âlisince hükümet-i
metbuuna icra eylediği vesaya-yı ekideye cevaben
mezkur facianın Fransa'nın bi'l-cümle tiyatrolarında
oynatılmasının men'ine Fransa Meclis-i Vükelâsınca ka­
rar verildiği Paris'ten alınan telgrafnamede iş'ar olunacağını ve ol babda bazı ifadâtı havi Fransa sefiri tarafından
varid olan tezkire-i hususiyenin tercümesi leffen takdim kılınmakla emr ü ferman hazret-i men-lehü'l-emrindir.
2 Şaban 1307 / Hariciye Nazırı namına (imza)
Y. PRK. HR, 12/77

TARİH VE DÜŞÜNCE