Page 21 - Tarih ve Düşünce_64

Don Juan Tiyatrosundaki bir Sebil Tarih
MART 2006

almanın yanında, bu ve benzeri hakkında bâzı telmihâtı havi tiyatro
oyunları hakkında gerekenlerden oyunlarının sahneye konması hak­
bilgi almak ve böyle bir nümayişi kında Don Juan ve Sefnibury Tiyat­
önleme sözü vermiştir. Bundan sonra roları müdürlerine isnad olunan oyu­
bana verilecek cevabın ulaştırıl­ nun sahneye konmasından haber­
masında kusur etmeyeceğim." dar olup olmadıklarını Saray Nazı-
rı'ndan sordum. Taraf-ı sefirânenize
İhtar ediyorum
(Türkiye Büyükelçiliğine) ulaşan ha­
berlerin aslı ve esası olmadığını
Sefirimiz ekte gönderdiği ve
büyük bir üzüntüyle ifade ederim.
İngiltere Dışişleri Bakanı Rosebury'ye
Eğer bu rivayetin doğruluğu ortaya
verdiği takrirde şöyle diyordu.
çıkarsa bu tür münasebetsiz oyun­
"Yakında Don Juan ve Sefnibury tiya­
ların gösterilmesinin yasaklanması
trolarında Ermeni olayları ile ilgili bir­
için gerekli her tedbir alınacaktır." 24
takım oyunların icra kılınacağını
Londra Büyükelçimiz, meselenin
haber aldım. Bu tiyatroların müdür­
peşini bırakmamış; hatta tüm Londra
lerinin, özellikle halkı çekebilmek için
tiyatrolarını yakından gözetim altın­
İngiltere Dışişleri etkili ve hayali oyunlar icra edebile­
da tutmuştu. Konuyla ilgili Londra
Bakanı Rosebury cekleri, duyumu alınmakla durumu
sefaretinin 18 Ocak 1897 tarihli
zât-ı asifânelerinize haber veriyor ve
raporu oldukça açıklayıcıdır:
iki devlet arasında mevcud dostâne
"(İngiltere) Hariciye nezaretine
münâsebetleri de dikkate alarak bu
daha önce vuku bulan müracatım
gibi düşmanca nümayişlerin sahne­
üzerine Saray Nâzın bu günlerde
lenmesine müsade edilmemesini
Londra'da sahnelenen oyunlarda
temenni ile bu hususta gerekli tedbir­
hakk-ı Hümayun-u padişahiyeye
leri alacağınızı ümit ediyorum."^
hürmetsizlik olabilecek en küçük
Sefirimiz tarafından kısa süre
sonra 24 Mart 1896'da İstanbul'a kelime ve lafları bile çıkarttığını
gönderilen ikinci bir yazıda; İngiltere belirtmişti. Tiyatroların onun bu emri­
Dışişleri Bakanı hem de Türk-İslam ni uygulayıp uygulayamadıklarını
düşmanı Gladstone hükümetinin kontrol için sefareti seniyye müterci­
Dışişleri Bakanı Lord Rosebury'nin mi Mösyö Leon Polvard'ı memur
Büyükelçimizin diliyle "böyle bir eyledim. Bilcümle oyunlarda hazır
piyesin oynadığını inkarla berâber bulunmuş olan mümaileyh çok gizli
hükümeti seniyyenin tepkisini çeke­ telmihâtlar istisna olmak üzere
cek oyunları engellemek için söz gerek Devlet-i Aliyye ve gerekse
verdiği bildirilir" Zat-ı Şevketsimât Hazret-i Padişa-
Rosebury bu ilginç mektubunda hiye karşı hâsımane hiçbir şeyin
şunları söymektedir: tezahür etmediğini beyan eylemiştir.
"Bu ayın 18'i tarihli Büyükelçinin Mümaileyhin bu şekilde yaptığı bir
takriri üzerine iki devlet arasında lira on şilin masârıfı sefâret-i
mevcud dostane münasebetlere uy­ seniyyenin şuhur-u selâse hesabâtı-
oyunda Kızlarağası tiplemesi. mayacak şekilde Ermeni olayları na geçirdim."25

TARİH VE DÜŞÜNCE