Page 20 - Tarih ve Düşünce_64

Osmanlı düşmanı kampanyalar devam ediyordu. Van Sebil Tarih
MART 2006

iktidardan düşmüş Mayıs 1898'de lara, basın organlarına taşmış, Tiyatrosu'nda hâlâ sahnelenmeye
de ölmüştür. II. Abdülhamid ve Os­ İngiliz kamuoyuda "Barbar Türk, devam ettiği haberi Osmanlı hâri­
manlI hâriciyesi Gladstone'a bir Kurban-lık Hristiyan efsaneleri' hep ciyesini karıştırmıştı. Berlin sefiri­
ders de bu dünyadan giderken ver­ canlı tutulmaya çalışılmıştı.17 nin gönderdiği haber sonrası yeni
miş, Londra büyükelçimizin 25 Ma­ Ekim 1893 başlarında Londra­ bir araştırma başlatılmış, bu arada
yıs 1898 tarihli yazısından da 'da Don Juan Tiyatrosu'nda oyna­ hadiseyi abartan ve olduğundan
anlaşılacağı üzere, Büyükelçimiz tılan bir oyun, bu kampanyanın II. farklı gösteren Frankfurt ve diğer
İngiltere Dışişleri Bakanı Lord Sa- Abdülhamid'in şahsını hedef alacak
Alman gazetelerinin Osmanlı ülke­
lisbury'nin ısrarına rağmen II. Ab­ kadar saldırganlaştığının da ispatı­ lerine girişi yasaklanmıştı. Londra
dülhamid'in talimatı ile Glads-tone'- dır. Oyunda "Osmanlı Padişahı"
büyükelçimiz, 7 Ekim 1893 tari­
nun cenaze törenine katılma-yı ünvanıyla bir oyuncu, Osmanlı sul­
hinde Londra'da bütün tiyatrolarda
münasip bir dile reddetmiştir.16 tanlarını tahrik etmektedir. Durum
yaptırdığı soruşturmada böyle bir
hemen Londra sefirimiz tarafından
piyesin oynatılmadığının anlaşıldı­
Barbar Türk İngiliz Dışişleri Bakanı Lord Rose-
ğını, yalnız Gete Tiyatrosu'nda "Os­
kurbanlık Hristiyan! bury nezdinde protesto edilmiş.
manlI Padişahının adı ve Devlet-i
Büyükelçimizin 3 Ekim 1893 tarih
Aliye hakkındaki her türlü telmi-
1892'de Gladstone'un marife­ ve 494 numaralı yazısına göre,
hâtın çıkarıldığı" bir oyunun sahne­
tiyle, İngiltere'de Osmanlı düşman­ Rosebury, piyeslerin oynatılmasın­
lenmesinin ise hiçbir zararının
lığı sokağa taşınmış, 1893’lü yıllar­ dan sorumlu saray nazırı ile hemen
da Bulgar ve Ermeniler için çalışan görüşmüş, bunun üzerine "Hem olmadığı belirtilmiştir. Büyükelçiye
İngiliz kamuoyu grupları, komiteler Osmanlı Padişahı adının, hem de göre, Rosebury nezdindeki teşeb­
kurmuş, II. Abdülhamid'in maddi bunu imâ edebilecek herşeyin mez­ büsü çok olumlu neticelenmiş ve
yardımda bulunduğu Liverpool İs­ kur (zikredilen) oyundan çıkarıl­ Rosebury'nin teminat verdiği gün­
lam Cemiyeti, fanatik İngilizler'in ması için gerekli tedbirler alınmıştı" den beri aksi hiçbir şeyin vuku bul­
taşlı sopalı saldırısına uğramıştı. Ancak18 5 Ekim 1893 tarihli Frank­ madığı memnuniyetle görülmüş­
Bu düşmanlık kitaplara, tiyatro­ furt gazetesinde olayın Londra Gete tü.19

DON JUAN'A AMBARGO

Don Juan'daki oyuna yapılan müdahale elbette yansıdı. Londra Büyükelçimiz 19 Mart 1896 tarihli
önemli bir gelişme idi. Ancak İngiliz kamuoyu o derece raporunda bu durumu ve kendisinin müdahâlesi ile
şartlanmıştı ki; her fırsatta İslam ve Türk aleyhtarı, ortaya çıkan gelişmeleri şöyle anlatır:
"Bir dram kumpanyası tarafından Londra tiyatro­
İngiliz Konsolosu'nun bildirdiğine göre, İngiliz ve larının birinde son Ermeni vukuatı ve Anadoluda mey­
Amerikalı misyonerlerce hazırlanmış Ermeni milisler dana geldiği iddia edilen katliam hakkında tesirli (etkili)
Anadolu'da İngiltere'den gelecek "Kızıl elbiselileri" (İngiliz birtakım oyunların icra edileceğini haber aldım. Bu gibi
kurtarıcıları) beklerken Konsolos Trotter ve arkadaşları nümayişlerin gazetelerce yeniden kötü bir neşriyata
da İngiltere'de 'Vahşi kurt, mağdur Ermeni" kampanyaları sebebiyet vereceğini güya insaniyetperver İngilizler'in
için bol bol malzeme toplama fırsatı bulmuşlardı.(20) Devlet-i Aliye aleyhinde şimdilik kesb-i sükun eden
1896 başlarında bu ve benzeri malzemelerle İngiliz hüsümet ve düşmanlığını yeniden tahrik eyleyeceği
basını Ermeniler lehine yeni bir "katliam" kampanyası düşüncesiyle; Mösyö Rosebury'nin dikkatini çekerek, bu
başlattı.21 tür oyunların yasaklanması için sûreti ekte sunulan takriri
Bu kampanyalar kısa sürede İngiliz sahnelerine de verdim. Müşarünileyh (Rosebury), talebimi dikkate